Przejdź do głównej treści

R   E   P   E   T   I   T   I   O       E   S   T       M   A   T   E   R       S   T   U   D   I   O   R   U   M

7 lipca 1785 zmarł Stanisław Czerniewicz, duchowny katolicki, rektor kolegium jezuitów w Połocku w momencie kasaty Towarzystwa Jezusowego (1773).

On Lipiec 07, 2026

 

Stanisław Czerniewicz 

15 sierpnia 1728 - 7 lipca 1785

Po kształceniu zakonnym (filozofia (1747–50) oraz teologia (1753–57) na Akademii Wileńskiej) Czerniewicz wykładał gramatykę i poezję w kolegium jezuitów w Krożach (1750–53), zanim został wysłany do Rzymu, gdzie służył w Asystenturze polskiej Towarzystwa (1759–68). Tam zapoznał się z organizacją. W 1770 r. powrócił do Rzeczypospolitej Obojga Narodów, aby objąć stanowisko rektora kolegium w Połocku. Caryca Katarzyna II demonstrując swą niezależność od polityki Burbonów, na złość papiestwu, a także w uznaniu dla wysokiego poziomu edukacji w kolegiach, pozwoliła jezuitom pozostać na terenach pozyskanych rok wcześniej podczas I rozbioru Polski. Tamtejsi jezuici - a było ich wtedy 201, dalej pracowali jak po staremu. Na terenie państwa rosyjskiego zwoływali tymczasowe kongregacje od 1775, wybierając każdorazowo wikariusza generalnego z nadzwyczajnym pełnomocnictwem funkcji głównego przełożonego i tak wybrali (tymczasowego) wikariusza generalnego Stanisława Czerniewicza. On zaś w liście do następcy Klemensa XIV – papieża Piusa VI prosił o radę co do dalszego postępowania. Pius VI wyraził w odpowiedzi nadzieję, że „rezultat twej modlitwy, jak ja przewiduję, a ty pragniesz, może być szczęśliwy”. Od 1776 Czerniewicz począł gościć (byłych) jezuitów z innych krajów, a w 1779 r. dostał pozwolenie na otwarcie Nowicjatu w Połocku dla nowych kandydatów. Skoro to się działo nieoficjalnie, Czerniewicz zyskał pozwolenie u lokalnego biskupa aby zwołać Regionalną (Polską) Kongregację, po to żeby móc wybrać Wikariusza generalnego Towarzystwa. Kongregacja się zebrała w 1782, a 17 października Czerniewicz został wybrany na Wikariusza generalnego z pełnomocnictwem przełożonego generalnego. Otwarcie nowicjatu i elewacja wikariusza spowodowały kryzys dyplomatyczny między Katarzyną a Burbonami w Europie, ale Caryca obroniła „swych jezuitów” za cichą zgodą Piusa VI. Czerniewicz po cichu przygotowywał odrodzenie Towarzystwa, prowadząc obszerną korespondencję z byłymi jezuitami we wielu krajach i informował ich o postępach na terenie Rosji. Jego zrozumienie mentalności rosyjskiej oraz wychowanie i poparcie Towarzystwa pomagały mu w rozważaniu jak radzić w bardzo trudnym okresie. Zmarł w lipcu 1785 r. https://pl.wikipedia.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Czerniewicz_(jezuita)